Gdy dni robią się krótsze, wraca to samo pytanie: czy brać witaminę D? W Polsce odpowiedź dla większości z nas brzmi: tak. Wyjaśniamy dlaczego, ile i na co zwrócić uwagę – na podstawie aktualnych polskich zaleceń z 2023 roku.
Do czego organizm potrzebuje witaminy D?
Witamina D to nie tylko „witamina na kości”. Zgodnie z oceną Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA):
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów,
- pomaga w utrzymaniu prawidłowej pracy mięśni,
- pomaga we właściwym wchłanianiu wapnia i fosforu.
Kwasy omega-3 (EPA i DHA) również biorą udział w pracy komórek odpornościowych i w wygaszaniu stanu zapalnego – wyjaśniamy to w artykule Omega-3 a odporność.
Dlaczego jesienią i zimą jej brakuje?
Większość witaminy D nie pochodzi z jedzenia, tylko powstaje w skórze pod wpływem promieni UVB. Problem w tym, że w Polsce przez mniej więcej pół roku – od jesieni do wiosny – słońce stoi zbyt nisko i promieniowania UVB jest niemal zero. Spacer w listopadzie jest zdrowy, ale witaminy D z niego nie będzie.
Nawet latem nie jest to takie proste. Według polskich zaleceń, żeby skóra wytworzyła wystarczająco dużo witaminy D, dorosły potrzebuje 30–45 minut na słońcu dziennie, między 10:00 a 15:00, z odsłoniętymi przedramionami i nogami, bez filtra – i to w miesiącach od maja do września. Większość osób pracujących w biurze tego warunku nie spełnia.
Czy wystarczy dieta?
Witamina D występuje w tłustych rybach morskich (łosoś, śledź, makrela), tranie i żółtkach jaj. Warto je jeść, ale autorzy polskich zaleceń piszą wprost: jedzenie nie dostarcza tyle witaminy D, by zimą utrzymać jej poziom z lata. Dlatego zimą zalecana jest suplementacja.
Ile witaminy D przyjmować? Zalecenia dla Polski
Poniższe dawki pochodzą z polskich wytycznych z 2023 roku i dotyczą profilaktyki u osób zdrowych. Dawka zależy od masy ciała i tego, ile witaminy D dostarczasz z dietą.
- Dorośli 19–65 lat: 1000–2000 j.m. dziennie. Jeśli latem nie spełniasz opisanych wyżej warunków przebywania na słońcu, suplementację warto prowadzić przez cały rok, a nie tylko zimą.
- Seniorzy 65–75 lat: 1000–2000 j.m. dziennie przez cały rok.
- Osoby po 75. roku życia: 2000–4000 j.m. dziennie przez cały rok – z wiekiem skóra wytwarza mniej witaminy D.
- Osoby z nadwagą i otyłością: zwykle potrzebują około dwukrotnie wyższej dawki niż rówieśnicy o prawidłowej masie ciała – tu szczególnie warto skonsultować dawkę z lekarzem.
- Dzieci i młodzież: dawki są inne dla każdej grupy wiekowej (od 400 j.m. u niemowląt). Ustal je z pediatrą.
Dla porządku: 1000 j.m. (jednostek międzynarodowych) to 25 µg witaminy D.
Czy warto zbadać poziom witaminy D?
Jeśli chcesz wiedzieć, na czym stoisz, wystarczy badanie krwi oznaczające 25(OH)D. Można je zrobić w większości laboratoriów, także bez skierowania. Według polskich zaleceń:
- 20 ng/ml lub mniej – niedobór,
- powyżej 20 do 30 ng/ml – stężenie niewystarczające,
- 30–50 ng/ml – stężenie optymalne,
- powyżej 100 ng/ml – ryzyko toksyczności.
Z wynikiem wskazującym na niedobór warto pójść do lekarza – leczenie niedoboru to co innego niż profilaktyka i wymaga innych dawek.
Na co uważać?
- Więcej nie znaczy lepiej. Witamina D rozpuszcza się w tłuszczach i gromadzi w organizmie. Dla dorosłych o prawidłowej masie ciała górna bezpieczna granica to 4000 j.m. dziennie.
- Zsumuj wszystkie źródła. Witaminę D zawierają też multiwitaminy, niektóre tabletki z wapniem i wiele olejów rybnych. Jeśli bierzesz kilka preparatów, policz łączną dawkę.
- Choroby i leki. Przy chorobach nerek, sarkoidozie, kamicy nerkowej czy przyjmowaniu stałych leków dawkę ustal z lekarzem.
Produkt, który polecamy
Olej Pure Arctic Oil, który polecamy na tej stronie, zawiera oprócz kwasów omega-3 także witaminę D3 – według producenta 20 µg (800 j.m.) w porcji 10 ml. To spora część dziennej dawki zalecanej dorosłym.
Jeśli go stosujesz, uwzględnij tę ilość przy wyborze osobnego suplementu witaminy D. Przykład: przy porcji 10 ml oleju i dodatkowej kapsułce 1000 j.m. przyjmujesz łącznie 1800 j.m. dziennie – czyli w granicach zaleceń dla zdrowego dorosłego.
Osobny preparat: Eqology Vitamin K2 + D3
Jeśli wolisz przyjmować witaminę D osobno, Eqology ma kapsułki Vitamin K2 + D3. Jedna kapsułka dziennie to według producenta 40 µg (1600 j.m.) witaminy D3 oraz 200 µg witaminy K2 (MK-7). Kapsułki zawierają żelatynę wołową, więc nie są odpowiednie dla wegan i wegetarian.
- Licz łącznie. Kapsułka K2 + D3 razem z 10 ml oleju Pure Arctic Oil to 2400 j.m. dziennie. To więcej niż typowa dawka profilaktyczna dla dorosłego o prawidłowej masie ciała (1000–2000 j.m.), choć poniżej górnej bezpiecznej granicy 4000 j.m. Przy stosowaniu obu preparatów warto zbadać poziom 25(OH)D i omówić dawkę z lekarzem.
- Witamina K a leki przeciwzakrzepowe. Witamina K może wpływać na działanie leków takich jak warfaryna czy acenokumarol. Jeśli je przyjmujesz, nie stosuj preparatu bez konsultacji z lekarzem.
Preparat można zamówić razem z testem, który wykonuje się w domu: kroplę krwi nanosi się na bibułę i odsyła do laboratorium, a wynik jest dostępny online po około 25–30 dniach roboczych. Według informacji producenta test mierzy poziom witaminy K2 – jeśli chcesz sprawdzić poziom witaminy D, potrzebne jest badanie 25(OH)D opisane wyżej.
Dobrze wiedzieć: klienci Premium z aktywną subskrypcją Pure Arctic Oil otrzymują 25% rabatu na pozostałe produkty Eqology kupowane pojedynczo (poza subskrypcją) i dodane do miesięcznego zamówienia – w tym na Vitamin K2 + D3. Rabat liczony jest od ceny regularnej i naliczany automatycznie.
Podsumowanie
W polskim klimacie od jesieni do wiosny skóra praktycznie nie wytwarza witaminy D, a dieta nie uzupełni tej luki. Dla większości zdrowych dorosłych rozsądna dawka to 1000–2000 j.m. dziennie – a jeśli latem rzadko bywasz na słońcu, przez cały rok. Jeśli masz wątpliwości, zrób badanie 25(OH)D i porozmawiaj z lekarzem.



