Omega-3 w ciąży – ile DHA, jakie ryby i na co uważać?

Omega-3 w ciąży – ile DHA, jakie ryby i na co uważać?

DHA, jeden z kwasów omega-3, jest jednym z niewielu składników, które polscy ginekolodzy zalecają przyjmować w ciąży praktycznie wszystkim kobietom. Jednocześnie wokół ryb i olejów rybnych w ciąży narosło wiele wątpliwości: czy ryby są bezpieczne, czy można pić tran, ile DHA wystarczy. Poniżej zebraliśmy aktualne zalecenia. Ten artykuł nie zastępuje rozmowy z lekarzem prowadzącym ciążę – o suplementacji zawsze warto zdecydować razem z nim.

Po co DHA w ciąży?

DHA (kwas dokozaheksaenowy) jest jednym z głównych budulców mózgu i siatkówki oka. Dziecko otrzymuje go od matki – w czasie ciąży przez łożysko, a później z mlekiem matki.

W Unii Europejskiej dopuszczone są oświadczenia, że DHA przyjmowane przez matkę przyczynia się do prawidłowego rozwoju mózgu oraz oczu płodu i karmionego piersią niemowlęcia. Warunek: kobieta w ciąży lub karmiąca powinna przyjmować 200 mg DHA dziennie dodatkowo do zalecanych dla dorosłych 250 mg EPA i DHA.

Ile DHA? Polskie zalecenia

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) w zaleceniach z 2020 roku rekomenduje:

  • co najmniej 200 mg DHA dziennie u wszystkich kobiet w ciąży,
  • wyższe dawki u kobiet, które jedzą mało ryb lub nie jedzą ich wcale,
  • 1000 mg DHA dziennie u kobiet z zagrożeniem porodu przedwczesnego – zawsze według zaleceń lekarza.

Skąd to ostatnie zalecenie? Przegląd Cochrane z 2018 roku, obejmujący badania z udziałem kilkunastu tysięcy kobiet, wykazał, że w grupach przyjmujących kwasy omega-3 porody przed 37. tygodniem ciąży zdarzały się rzadziej (11,9% wobec 13,4%), a porody przed 34. tygodniem – wyraźnie rzadziej (2,7% wobec 4,6%). Autorzy ocenili jakość tych dowodów jako wysoką. O tym, czy i w jakiej dawce stosować omega-3 przy zagrożeniu porodem przedwczesnym, decyduje lekarz.

Ryby w ciąży – które wybierać, a których unikać?

Ryby są w ciąży zalecane – to najlepsze naturalne źródło DHA. Trzeba jednak wybierać te, które zawierają mało rtęci i innych zanieczyszczeń.

Przykłady
Dobry wybór (mało rtęci, dużo omega-3)łosoś, śledź, sardynki, pstrąg, makrela atlantycka
Ograniczyćtuńczyk – według brytyjskiej NHS najwyżej 4 puszki lub 2 steki tygodniowo
Unikać (dużo rtęci)miecznik, rekin, marlin, makrela królewska, płytecznik (tilefish), tuńczyk wielkooki

Ile ryb tygodniowo? Zalecenia różnią się nieco między krajami:

  • amerykańska FDA zaleca kobietom w ciąży i karmiącym 2–3 porcje tygodniowo (porcja ok. 113 g) ryb z listy „najlepszych wyborów”,
  • brytyjska NHS zaleca, by tłustych ryb (łosoś, pstrąg, makrela, sardynki, śledź) jeść nie więcej niż 2 porcje tygodniowo – ze względu na zanieczyszczenia, które mogą się w nich gromadzić.

W praktyce 1–2 porcje tłustej ryby w tygodniu, z dobrze wybranego gatunku, mieszczą się w obu zaleceniach. Na podstawie tabeli z artykułu Olej rybny w płynie czy kapsułki: jedna porcja łososia lub śledzia (ok. 100 g) dostarcza ok. 2000 mg EPA i DHA, czyli średnio ok. 280 mg dziennie w skali tygodnia. To mniej więcej tyle, ile wynosi zalecenie dla dorosłych – bez dodatkowych 200 mg DHA na ciążę. Dlatego wiele kobiet w ciąży potrzebuje suplementu, nawet jeśli jada ryby.

Uwaga na tran i witaminę A

Tran to olej z wątroby dorsza. Oprócz omega-3 zawiera dużo witaminy A w postaci retinolu, a jej nadmiar w ciąży może zaszkodzić rozwojowi dziecka. Brytyjska NHS zaleca wprost: w ciąży nie przyjmuj tranu ani suplementów zawierających witaminę A (retinol) i zawsze sprawdzaj etykietę. Z tego samego powodu w ciąży nie zaleca się jedzenia wątróbki.

Dotyczy to także olejów rybnych, do których dodano witaminę A – warto czytać skład, a nie tylko nazwę produktu.

A witamina D?

Polskie wytyczne z 2023 roku zalecają w ciąży i podczas karmienia piersią suplementację witaminy D pod kontrolą jej stężenia we krwi, tak by utrzymać 30–50 ng/ml. Jeśli badanie nie jest dostępne, zalecana dawka to 2000 j.m. dziennie przez całą ciążę i okres karmienia. Wiele olejów rybnych zawiera też witaminę D – policz łączną dawkę ze wszystkich preparatów (więcej w artykule Witamina D jesienią i zimą).

Kiedy szczególnie porozmawiać z lekarzem?

  • gdy w poprzedniej ciąży był poród przedwczesny lub lekarz mówi o takim ryzyku,
  • gdy przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe,
  • gdy przyjmujesz kilka suplementów naraz (np. preparat dla kobiet w ciąży i osobny olej rybny) – wiele preparatów dla ciężarnych już zawiera DHA i witaminę D,
  • gdy jesteś na diecie wegańskiej – wtedy źródłem DHA może być olej z alg (więcej w artykule Omega-3 dla wegan).

Produkt, który polecamy

Spośród olejów Eqology w ciąży warto zwrócić uwagę na dwa, w których składzie producent nie podaje witaminy A:

W 10 ml (wg producenta)DHAEPA + DHAWitamina D3Witamina A w składzie
Pure Arctic Oil (olej rybny z dorsza)770 mg1420 mg20 µg (800 j.m.)nie podano
Pure Vegan Oil (olej z alg)900 mg1200 mg20 µg (800 j.m.)nie podano

Wersja Pure Arctic Oil Gold zawiera dodatek witaminy A (400 µg w 10 ml), dlatego w ciąży nie jest dobrym wyborem bez wyraźnej zgody lekarza. Producent przy wszystkich olejach zaleca konsultację z lekarzem przed stosowaniem w ciąży – warto pokazać lekarzowi etykietę wybranego produktu. Porcję warto ustalić z lekarzem prowadzącym – zwykle wystarczy mniej niż 10 ml, by pokryć zalecane 200 mg DHA, a lekarz może zalecić inną dawkę. Pamiętaj też o witaminie D z oleju, gdy przyjmujesz ją osobno.

Podsumowanie

Polscy ginekolodzy zalecają w ciąży co najmniej 200 mg DHA dziennie, a więcej – gdy kobieta je mało ryb lub ma zagrożenie porodem przedwczesnym. Ryby są w ciąży zalecane, ale należy wybierać gatunki z małą ilością rtęci (łosoś, śledź, sardynki, pstrąg) i unikać ryb drapieżnych, takich jak miecznik czy rekin. Tranu i suplementów z witaminą A w ciąży się nie stosuje. O wyborze preparatu i dawce najlepiej zdecydować razem z lekarzem prowadzącym ciążę.

Źródła

  1. Medycyna Praktyczna – Suplementacja witamin i mikroelementów w ciąży (omówienie zaleceń PTGiP z 2020 r.)
  2. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 440/2011 – oświadczenia zdrowotne dotyczące DHA przyjmowanego przez matkę
  3. Middleton P. i in. Omega-3 fatty acid addition during pregnancy. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, CD003402
  4. U.S. FDA – Advice about Eating Fish (dla kobiet w ciąży i karmiących)
  5. NHS – Foods to avoid in pregnancy
  6. NHS – Vitamins, supplements and nutrition in pregnancy
  7. Płudowski P. i in. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023;15(3):695

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Suplementy diety nie służą leczeniu chorób.

Warto wiedzieć

Szukasz sprawdzonego oleju omega-3? EPA i DHA pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu serca, a zawarta w oleju witamina D3 – układu odpornościowego. Sami go stosujemy i rekomendujemy z doświadczenia.

Zobacz rekomendowany produkt

Chcesz poznać szczegóły, skład, dawkowanie i porównania? Przejdź do zakładki Polecamy, gdzie wyjaśniamy wszystko krok po kroku.

Link prowadzi do strony producenta — konto pozwoli Ci zobaczyć ceny, promocje i możliwość kontaktu. Zapewniamy wsparcie przed i po zakupie.

Przejrzystość: to link partnerski. Jeśli dokonasz zakupu za jego pośrednictwem, otrzymamy prowizję od producenta.

Masz pytanie? Napisz do nas

Nie wiesz, który produkt wybrać, jaką porcję przyjmować albo jak złożyć zamówienie? Napisz do nas na Messengerze – chętnie pomożemy. W sprawach zdrowotnych zawsze skonsultuj się też z lekarzem.

Napisz na Messengerze

Przycisk otwiera Messengera – wiadomość trafia do nas przez Facebooka (Meta). Więcej w polityce prywatności. Po rejestracji na stronie Eqology nasze dane kontaktowe znajdziesz też w swoim koncie, przy danych opiekuna.