Omega-3 dla wegan – skąd brać EPA i DHA na diecie roślinnej?

Omega-3 dla wegan – skąd brać EPA i DHA na diecie roślinnej?

Na diecie roślinnej łatwo o kwasy omega-3 z siemienia lnianego, nasion chia czy orzechów włoskich. Te produkty dostarczają jednak głównie jednego rodzaju omega-3 – kwasu ALA. Kwasy EPA i DHA, które mają największe znaczenie dla serca, mózgu i wzroku, występują przede wszystkim w rybach i algach. Poniżej wyjaśniamy, czy organizm poradzi sobie bez nich i jak je uzupełnić na diecie wegańskiej.

Trzy rodzaje omega-3

  • ALA (kwas alfa-linolenowy) – występuje w roślinach: siemieniu lnianym, nasionach chia, orzechach włoskich, oleju rzepakowym. Organizm nie potrafi go wytworzyć, dlatego musi pochodzić z diety.
  • EPA i DHA – występują w tłustych rybach morskich i w algach. Ryby nie wytwarzają ich same – gromadzą je, jedząc organizmy żywiące się algami.

Dopuszczone w Unii Europejskiej oświadczenia zdrowotne dotyczą właśnie EPA i DHA: EPA i DHA pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu serca (przy 250 mg dziennie), a DHA pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu i prawidłowego widzenia (przy 250 mg DHA dziennie).

Czy organizm zamieni ALA w EPA i DHA?

Tylko w niewielkim stopniu. Według przeglądu badań Burdge’a i Caldera (2005) u mężczyzn w EPA zamienia się około 8% spożytego ALA, a w DHA – znikoma ilość, poniżej 0,1%. Kobiety w wieku rozrodczym przekształcają ALA wydajniej (w DHA nawet około 9%), ale opiera się to na niewielu badaniach.

W praktyce oznacza to, że łyżka siemienia lnianego jest wartościowym źródłem ALA, ale nie zastępuje EPA i DHA z ryb lub alg.

Co pokazują badania u wegan?

W brytyjskim badaniu EPIC-Oxford (2005), obejmującym mężczyzn jedzących mięso, wegetarian i wegan, wegetarianie i weganie mieli we krwi niższy udział EPA i DHA niż osoby jedzące mięso. Podobne obserwacje opisuje stanowisko Amerykańskiej Akademii Żywienia i Dietetyki z 2016 roku dotyczące diet wegetariańskich. Jej autorzy zaznaczają jednocześnie, że nie wiadomo, jakie znaczenie kliniczne mają te niższe poziomy.

Dobrze zaplanowana dieta wegańska może być zdrowa i pełnowartościowa. Kwasy EPA i DHA należą jednak do składników, o które na tej diecie trzeba zadbać świadomie.

Roślinne źródła ALA

Mimo ograniczonej konwersji ALA warto mieć w codziennej diecie. Zawartość ALA w popularnych produktach (dane na podstawie amerykańskiej bazy USDA):

ProduktALA w porcjiALA w 100 g
Siemię lnianeok. 6,5 g w 28 gok. 22,8 g
Nasiona chiaok. 5,1 g w 28 g (ok. 2 łyżki)ok. 17,8 g
Orzechy włoskieok. 2,6 g w 28 gok. 9,1 g
Olej rzepakowyok. 1,3 g w łyżceok. 9,1 g

Kilka praktycznych wskazówek:

  • Siemię lniane mielone, nie całe. Całe ziarna często przechodzą przez przewód pokarmowy niestrawione. Najlepiej mielić je tuż przed jedzeniem albo przechowywać zmielone w lodówce.
  • Olej lniany na zimno. Dodawaj go do gotowych potraw i sałatek, nie smaż na nim. Trzymaj go w lodówce i zużyj szybko po otwarciu.
  • Olej rzepakowy to dobry olej do codziennego gotowania – zawiera więcej ALA niż większość popularnych olejów.

Olej z alg – roślinne źródło EPA i DHA

Skoro ryby mają EPA i DHA z alg, można sięgnąć bezpośrednio do źródła. Olej z mikroalg dostarcza EPA i DHA bez składników pochodzenia zwierzęcego.

W badaniu opublikowanym w 2008 roku osoby przyjmujące przez dwa tygodnie 600 mg DHA dziennie z kapsułek z olejem z alg miały podobny wzrost DHA we krwi jak osoby jedzące tę samą ilość DHA z gotowanego łososia. Autorzy uznali oba źródła za równoważne. Warto dodać, że badanie było niewielkie (32 osoby), a część autorów była związana z producentem oleju z alg.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze oleju z alg?

  • Zawartość EPA i DHA w porcji – podana w miligramach. W olejach z alg zwykle jest więcej DHA niż EPA.
  • Certyfikat wegański – potwierdza, że produkt nie zawiera składników pochodzenia zwierzęcego. Dotyczy to także witaminy D3, która w zwykłych suplementach pochodzi najczęściej z lanoliny (wosku z owczej wełny). Wegańska witamina D3 jest pozyskiwana z porostów. Niektóre produkty opisane jako wegańskie zawierają natomiast witaminę D2, czyli inną formę witaminy D.
  • Świeżość – olej z alg utlenia się tak samo jak olej rybny. Producenci dbający o jakość publikują wyniki badań utlenienia (więcej w artykule Olej rybny w płynie czy kapsułki).

Szczególne sytuacje

  • Ciąża i karmienie piersią – DHA przyjmowane przez matkę przyczynia się do prawidłowego rozwoju mózgu i oczu dziecka. Weganki w ciąży powinny omówić suplementację DHA z lekarzem prowadzącym.
  • Dzieci na diecie roślinnej – o źródłach DHA warto porozmawiać z pediatrą.
  • Leki przeciwzakrzepowe – przed rozpoczęciem suplementacji omega-3 skonsultuj się z lekarzem.

Produkt, który polecamy

Eqology ma wegańską wersję swojego oleju – Pure Vegan Oil, z oleju z mikroalg Schizochytrium i ekologicznej oliwy z oliwek. Produkt ma certyfikat Vegan Society. Według producenta 10 ml zawiera:

SkładnikW 10 ml
EPA300 mg
DHA900 mg
EPA + DHA1200 mg
Witamina D3 z porostów (Vitashine™)20 µg (800 j.m.)
Luteina10 mg

To dużo więcej niż 250 mg EPA i DHA, przy których obowiązują oświadczenia dotyczące serca i mózgu. Producent zaleca porcję zależną od masy ciała: 0,15 ml na kilogram (dla osoby ważącej 70 kg to około 10 ml). Olej ma smak pomarańczowy. Po otwarciu butelkę trzeba trzymać w lodówce i zużyć w ciągu 90 dni; w niskiej temperaturze olej może zmętnieć, co nie wpływa na jego jakość. Przy wyższych dawkach omega-3, chorobach serca i lekach przeciwzakrzepowych dawkę warto uzgodnić z lekarzem (więcej w artykule Omega-3 a serce).

Podsumowanie

Roślinne produkty dostarczają omega-3 w postaci ALA, którą organizm zamienia w EPA i DHA tylko w niewielkim stopniu. Weganie mają zwykle niższy poziom EPA i DHA we krwi niż osoby jedzące ryby. Siemię lniane, chia, orzechy włoskie i olej rzepakowy warto jeść codziennie, a EPA i DHA najprościej uzupełnić olejem z alg – tym samym źródłem, z którego pochodzą one w rybach.

Źródła

  1. Burdge G.C., Calder P.C. Conversion of α-linolenic acid to longer-chain polyunsaturated fatty acids in human adults. Reproduction Nutrition Development 2005;45:581–597
  2. Rosell M.S. i in. Long-chain n-3 polyunsaturated fatty acids in plasma in British meat-eating, vegetarian, and vegan men. American Journal of Clinical Nutrition 2005
  3. Arterburn L.M. i in. Algal-oil capsules and cooked salmon: nutritionally equivalent sources of docosahexaenoic acid. Journal of the American Dietetic Association 2008;108:1204–1209
  4. Melina V., Craig W., Levin S. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Vegetarian Diets. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics 2016;116:1970–1980
  5. NutraIngredients – Lichen-based vegan vitamin D3 (Vitashine, ESB Developments)
  6. MyFoodData – Foods High in Alpha Linolenic Acid (ALA), dane USDA FoodData Central
  7. Komisja Europejska – rejestr dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych (EU Register)

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Suplementy diety nie służą leczeniu chorób.

Warto wiedzieć

Szukasz sprawdzonego oleju omega-3? EPA i DHA pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu serca, a zawarta w oleju witamina D3 – układu odpornościowego. Sami go stosujemy i rekomendujemy z doświadczenia.

Zobacz rekomendowany produkt

Chcesz poznać szczegóły, skład, dawkowanie i porównania? Przejdź do zakładki Polecamy, gdzie wyjaśniamy wszystko krok po kroku.

Link prowadzi do strony producenta — konto pozwoli Ci zobaczyć ceny, promocje i możliwość kontaktu. Zapewniamy wsparcie przed i po zakupie.

Przejrzystość: to link partnerski. Jeśli dokonasz zakupu za jego pośrednictwem, otrzymamy prowizję od producenta.

Masz pytanie? Napisz do nas

Nie wiesz, który produkt wybrać, jaką porcję przyjmować albo jak złożyć zamówienie? Napisz do nas na Messengerze – chętnie pomożemy. W sprawach zdrowotnych zawsze skonsultuj się też z lekarzem.

Napisz na Messengerze

Przycisk otwiera Messengera – wiadomość trafia do nas przez Facebooka (Meta). Więcej w polityce prywatności. Po rejestracji na stronie Eqology nasze dane kontaktowe znajdziesz też w swoim koncie, przy danych opiekuna.