W sezonie infekcji łatwo trafić na hasła w stylu „omega-3 na odporność”. Warto sprawdzić, co z tego jest potwierdzone.
Związek istnieje – na poziomie komórek
Omega-3 i układ odpornościowy są ze sobą powiązane, a mechanizm jest dobrze opisany w badaniach:
- EPA i DHA wbudowują się w błony komórek odpornościowych i wpływają na to, jak te komórki działają i komunikują się ze sobą.
- Organizm wytwarza z nich specjalne cząsteczki – resolwiny, protektyny i marezyny – które biorą udział w wygaszaniu stanu zapalnego, gdy przestaje być potrzebny. Stan zapalny jest niezbędny do walki z infekcją, ale powinien się w porę zakończyć. W tym procesie biorą udział właśnie te cząsteczki.
- To jeden z najciekawszych i najintensywniej badanych obszarów współczesnej nauki o żywieniu.
Czego brakuje?
Z tego, że mechanizm istnieje, nie wynika jeszcze, że suplement omega-3 u zdrowej osoby zmniejsza liczbę przeziębień czy infekcji albo skraca chorowanie. Badania na ludziach nie dają tu jednoznacznych wyników.
Co mówią przepisy?
W Unii Europejskiej suplementy mogą być opisywane tylko takimi oświadczeniami zdrowotnymi, które zostały ocenione i dopuszczone. Dla kwasów omega-3 nie ma dopuszczonego oświadczenia dotyczącego odporności. Dopuszczone są natomiast te, że:
- EPA i DHA pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu serca (przy spożyciu 250 mg dziennie),
- DHA pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu,
- DHA pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia.
Dlatego w UE nie wolno reklamować omega-3 jako wsparcia odporności – nie dlatego, że związku nie ma, tylko dlatego, że nie udowodniono, by suplement przekładał się u zdrowych osób na mniej infekcji. Reklama, która obiecuje, że olej rybny „wzmocni odporność”, wykracza poza to, co zostało potwierdzone.
Co ma potwierdzony związek z odpornością?
Dopuszczone oświadczenie „pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego” mają m.in.:
- witamina D – w Polsce jesienią i zimą jej niedobór jest bardzo częsty (więcej w artykule Witamina D jesienią i zimą),
- witamina C,
- witamina A, B6, B12 i kwas foliowy,
- cynk, selen i żelazo.
Większość z nich dostarcza zróżnicowana dieta. Wyjątkiem jest witamina D, której zimą z jedzenia i słońca zwykle jest za mało.
Nawyki, które mają znaczenie
- Sen – dorośli potrzebują zwykle 7–9 godzin.
- Ruch – regularna, umiarkowana aktywność, najlepiej na świeżym powietrzu.
- Warzywa i owoce – źródło witaminy C, kwasu foliowego i wielu innych składników.
- Mycie rąk – proste i skuteczne w ograniczaniu infekcji.
- Szczepienia – np. coroczne szczepienie przeciw grypie; warto porozmawiać o nim z lekarzem.
Jaką rolę odgrywają omega-3?
Omega-3 warto mieć w diecie – przede wszystkim ze względu na serce, mózg i wzrok, dla których korzyści są potwierdzone. Ich rola w komórkach odpornościowych to dodatkowy, obiecujący obszar badań. Najlepszym źródłem są tłuste ryby morskie jedzone 1–2 razy w tygodniu. Jeśli ryb jesz mało, można sięgnąć po olej rybny. Część olejów zawiera też witaminę D, która – w odróżnieniu od omega-3 – ma potwierdzony związek z odpornością.
Podsumowanie
Omega-3 biorą udział w pracy komórek odpornościowych i w wygaszaniu stanu zapalnego , ale nie ma dowodów, że suplement chroni zdrowe osoby przed infekcjami. Jeśli myślisz o odporności zimą, najwięcej zyskasz na śnie, ruchu, zróżnicowanej diecie i odpowiedniej ilości witaminy D.



